Kennisontwikkeling onmisbaar in transitieproces

In gesprek met kennisteamleden PJ Beers en Patrick Huntjens

Acht bevlogen onderzoekers en docenten vormen met elkaar het Kennisteam van de Voedselfamilies. Samen met studenten volgen zij de ontwikkelingen die in de proeftuinen plaatsvinden op de voet. De opgedane kennis en ervaringen vertalen zij naar informatie waarmee andere voedselpioniers, ondernemers en bijvoorbeeld de overheid uit de voeten kunnen om de transitie in landbouw mogelijk te maken.

Kennisteam als schakel tussen pioniers, onderwijs, bedrijfsleven en overheid

Patrick Huntjens is een van de leden van het kennisteam: “Waarom het belangrijk is dat de Voedselfamilies worden bijgestaan door het kennisteam? Omdat we voor een grote maatschappelijke opgave staan. Het landbouw- en voedselsysteem kun je niet in je eentje veranderen. Dat moet je samen doen. Als kennisteam bundelen we krachten. We zijn de schakel tussen pioniers, onderwijs, het bedrijfsleven en de overheid. Pieter Jelle (PJ) Beers, die ook deel uitmaakt van het kennisteam, vult aan: “Uit het werk van de voedselfamilieleden en hun proeftuinen kunnen wij lessen trekken voor derden, maar we leren zelf ook. Die kennisontwikkeling is een onmisbaar element in het transitieproces.”

Stijgende grondprijzen remmen innovatie

Een voorbeeld van zo’n vertaalslag, gemaakt door het Kennisteam, is die over grondposities. PJ Beers vervolgt: “We ontdekten dat voedselmakers moeite hebben met innoveren of het duurzamer maken van de bedrijfsvoering omdat de grondprijzen steeds verder stijgen. De druk van die prijzen dwingt boeren super-intensief te worden en remt innovatie. Een issue dat we bij de provincie aan de kaak hebben gesteld. Want hoe verkoopt de provincie Zuid-Holland zelf haar grond? Aan de hoogste bieder? Dat zijn vaak grote bedrijven en niet de voedselpioniers die we nodig hebben voor de transitie in landbouw.”

De voedseltransitie leeft

Hoewel een transitieproces niet in drie jaar tijd kan plaatsvinden, is er sinds de start van de Voedselfamilies in 2016 zeker iets veranderd in Zuid-Holland. Patrick Huntjens: “Het thema voedseltransitie leeft. Zowel bij producenten, consumenten als de overheid. Het netwerk van de Voedselfamilies begon klein, maar steeds meer partijen haken aan. Dat de minister van Landbouw, Carola Schouten, het doel heeft gesteld om een omslag te maken naar kringlooplandbouw in 2030 is ook een geweldige verandering.” PJ Beers: “Wat Carola Schouten in haar visie op landbouw, natuur en voedsel omschrijft doen de Voedselfamilies al lang. Ze kan ons werk zo adopteren!”

Op naar de volgende versnelling

Over de vraag of de ambitie van de provincie Zuid-Holland om in 2036 met elkaar voor 80% van eigen Zuid-Hollandse bodem te eten realistisch is, zijn de heren het snel eens. “We gaan zeker in de buurt komen”, antwoord Patrick. “Of we die 80% daadwerkelijk gaan halen hangt af van verschillende factoren, maar het is zeker dat we de transitie een enorme zwengel hebben gegeven.” Wat er echt nog nodig is om de transitie in een volgende versnelling te krijgen? “Als je het mij vraagt zijn dat twee dingen”, vervolgt PJ. “Allereerst moeten we iets doen aan het grondeigendom, zoals eerder beschreven. Daarnaast moeten voedselmakers een eerlijke prijs voor hun producten krijgen. Want als maatschappij verwachten we dat boeren duurzaam produceren, een bijdragen leveren aan de biodiversiteit, en ook water kunnen bergen als dat nodig is. Dat kan alleen als we de boer eerlijk betalen.”

Lees ook de publicatie 'Zó smaakt de toekomst' van het kennisteam